banner128

banner124

banner123

banner129

Türk uzay parçacık teleskobu “Mini-SPT” Teknopark İstanbul’da üretilecek

Teknopark İstanbul’un ev sahipliği yaptığı Iradets, uzay çalışmalarında kullanılacak çok amaçlı parçacık dedektör sistemi üretimi için çalışmalara başladı.

Teknoloji 11.02.2021, 11:59 Melike Kaya Bayram
167
Türk uzay parçacık teleskobu “Mini-SPT” Teknopark İstanbul’da üretilecek

Teknopark İstanbul’un ev sahipliği yaptığı Iradets, uzay çalışmalarında kullanılacak çok amaçlı parçacık dedektör sistemi üretimi için çalışmalara başladı. Mini uzay parçacık teleskobu ‘Mini-SPT (Mini Space Particle Telescope)’, boyutları ve performansı ile dünya için ilk olacak. Çalışmalar sırasında elde edilecek alt dedektör sistemleri ise tıp, savunma ve ulusal güvenlik alanlarında kullanılacak.

30 AY İÇİNDE YERDE TEST ÇALIŞMALARI GERÇEKLEŞECEK

Teknopark İstanbul’da Ar-Ge faaliyetlerini sürdüren Iradets’in Mini-SPT projesi kapsamında geliştirilen kompleks dedektör sistemi, 10 x 10 cm’lik tabanı, 30 cm yüksekliği olan bir hacim içine girebilecek boyutta. Mini-SPT, uzayda radyasyonun tipini, yönünü, yük değerini, enerji ve akışını büyük bir hassasiyetle ölçebilecek. Uluslararası alanda da (ESA, COSPAR-2017) büyük ilgi gören proje TÜBİTAK TEYDEB 1501-Sanayi Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı kapsamında destekleniyor. Iradets’in Mini-SPT projesinin Türkiye’deki partnerleri arasında; TÜBİTAK-Uzay, Ankara Üniversiteler Elektron Hızlandırıcısı ve Işınım Tesisi (TARLA), Sabancı Üniversitesi ve TENMAK yer alıyor. INFN araştırma grubunun da desteğiyle, 30 ay içinde mini parçacık teleskobunun kalifikasyon modelinin gerçekleştirilmesi ve yerde test edilmesi planlanıyor. Akabinde teleskobun uydular aracılığıyla uzay ortamına gönderilmesi hedefleniyor.

TELESKOP NELERİ ARAŞTIRACAK?

Mini-SPT teleskobu ile; uzay radyasyonunu oluşturan parçacıklar, bunların kaynakları ve dinamikleri hakkında yaklaşık 100 keV ile 400 MeV enerji aralığında, özellikle elektron, proton, foton ve ağır iyonlar ile ilgili birçok veri toplanabilecek. Bu enerji aralığında toplanacak olan hassas veriler; şu anda uzayda olan büyük astroparçacık dedektör sistemlerinin (PAMELA, AMS02) Mini-SPT’ye nazaran daha yüksek enerji aralıklarında topladıkları verilerle bütünleştirilecek. Bu sayede kara maddenin düşük enerji aralıklarındaki etkilerinin dolaylı olarak (proton ve elektron dağılımlarına bakarak) araştırılmasını sağlayacak.

Teleskop ayrıca; güneşin aktivitesi ile oluşan parçacık ve radyasyon tiplerinin spektrumlarını  hassas bir şekilde ölçecek. Böylece uzay havasının istenilen yörüngelerdeki dinamikleri ve öngörü modellemeleri yapılabilecek. Bu bilgiler, uzay radyasyonunun yeryüzünde etkilediği enerji santralleri, bilgi işlem merkezleri gibi tesislerde kullanılabilecek. Ayrıca uzaydaki uyduların elektronik sistemlerindeki radyasyon etkilerini öngörebilmek için modelleme imkanı sağlayacak, büyük uydular üzerine monte edilip gerçek zamanlı ve çok eşikli radyasyon alarmı olarak da kullanilabilcektir. Ayrıca hassas komponentlerin hasar önleme teknikleri de harekete geçirilecek.

Iradets, CERN ve astroparçacık bilimsel uzay projeleri için geliştirilen sistemlerin bazılarını modifiye edip uzayda kullanacak. Mini-SPT’nin, silikon foto katlandırıcı bazlı detektör tekniğini içeren alt dedektör sistemlerinden birini; yenilikçi tasarımı, elektroniği ve yazılımı ile tüm kontrolü Türkiye’de olacak şekilde geliştirecek. Düşük güç gereksinimi, yaklaşık 3 kg ağırlığı ve küçük boyutları ile uydulara takılabilecek. Uydu sistemlerinin güç kaynağını ve haberleşme hattını kullanarak toplanan verileri yere gönderebilecek.

PROJENİN ALT DEDEKTÖR SİSTEMLERİYLE TÜMÖR KALINTISI İZLENEBİLECEK

Mini-SPT’nin alt detektör sistemlerinden biri tümör cerrahisinde kullanılacak. Cerrah, üç boyutlu görüntü veren bu dedektör sistemi ile operasyon sırasında küçük lezyonların kalıp kalmadığını gerçek zamanlı görerek, müdahale edebilecek.

Iradets Kurucusu Bilim İnsani Dr. Behçet Alpat, Mini-SPT’ler’in, KüpSat’lar ile tek başına uzaya yollanabileceğini belirterek: “KüpSat’lardan onlarcası, özel olmayan ticari elektronik komponentler kullanılarak oluşturulup değişik yörüngelere gönderilebilecek. Bu sayede birbirleriyle konuşabilen ve yere aynı anda birçok değerli veriyi gönderebilecek KüpSat uydu kümelenmeleri olarak da kullanılabilecek.” diyor

Radyasyona dair çözümler de geliştiren Iradets elektronik cihaz ve sistemlerin, meta materyallerin, biyolojik yapıların hem uzay ortamında hem de yerdeki uygulamalarda maruz kalacağı radyasyon ortamını simüle edici çalışmalar yürütüyor. Bu konuda çıkardığı yazılım paketi MRADSIM öncelikle TÜRKSAT-6A‘nın radyasyon analizlerinde kullanıldı ve ardından ilk versiyonu şu anda uzay ajansları, uluslararası kurum ve kuruluşlarda kullanılmakta. İkinci ve daha detaylı analizleri içeren paket ticari bir ürün olarak 2021’in ilk yarısında kullanıma sunulacak.

Iradets ayrıca bu ortamlarda çalışan cihazların dayanıklılıklarını uluslararası standartlara (ESA/NASA/ASTM) uygun olarak test edip, çözüm ve alternatifler öneriyor.

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
22°
parçalı az bulutlu
Günün Anketi Tümü
Sektörel dergiler okunuyor mu?
Sektörel dergiler okunuyor mu?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30

Gelişmelerden Haberdar Olun

@